St.-Franciscusparochie 

Heverlee - Kessel-lo - Leuven

Federatie FRANDO    FRanciscus ANtonius DOn bosco

GPS-adres parochie: Tiensesteenweg 190, 3001 Heverlee

Organisatie

Cultuurhistorisch momument

De Sint-Franciscuskerk wordt als cultuurhistorisch monument erkend en als dusdanig beschermd door de Vlaamse gemeenschap.

‘Architectonisch vormt deze middelgrote parochiekerk een bijzonder representatief en bovendien gaaf bewaard voorbeeld van jonge, religieuze bouwkunst uit het interbellum. Bovendien vormt de Sint-Franciscuskerk een voor ons land enig voorbeeld van een kerkgebouw gerealiseerd door de bekende Nederlandse architect A.J. Kropholler ( 1881-1973).’

Door ministerieel besluit van 16 juni  2009 werd onze kerk als monument gerangschikt, wegens de historische waarde van het gebouw. Dit heuglijke nieuws is een ideale gelegenheid om de ontstaansgeschiedenis  en enkele specifieke kenmerken van deze bijzondere kerk (zeer beknopt) in herinnering te brengen, evenals de implicaties die aan deze rangschikking verbonden zijn (met dank aan professor Luc Verpoest, professor Jef Bulckens en meester Tony Janssens).

In 1935 zette pastoor Pieter Coen (1896-1987) van de toenmalige Heilig-Hartparochie (opgericht bij KB van 8 december 1913, op initiatief van kardinaal Mercier) de eerste stappen voor de bouw van een nieuwe kerk op een stuk grond aan de Tiensesteenweg in Heverlee, dat hiertoe was geschonken door de familie Michotte van den Berck. De werken waren klaar midden januari 1938, doch eind 1937 had al de eerste eredienst plaats. De kerk werd ingewijd door kardinaal Van Roey in september 1938.

Door haar specifieke inplanting is de kerk ongewoon georiënteerd met het koor aan de zuidwest zijde. Met haar relatief kort maar breed schip, korte zijbeuken, vijfzijdig gesloten koor, en een door een forse toren gemarkeerd gevelfront, is de kerk een opmerkelijk voorbeeld van de religieuze bouwkunst uit de interbellumperiode.

Officieel gesigneerd door de Aalsterse architect A. Peynsaert (1893-1966), werd de met inbegrip van het karakteristiek meubilair intact bewaarde kerk gerealiseerd door de Noord-Nederlandse architect A. J. Kropholler (1881-1973), één van de merkwaardigste figuren uit de Nederlandse architectuurgeschiedenis, van wiens eigenzinnig oeuvre onze kerk met haar tot de essentie herleide, massieve en traditionele baksteenarchitectuur, en met haar sobere, tijdloze monumentaliteit, een representatief voorbeeld is.

De kerk is hoofdzakelijk opgetrokken in bruinrode Boomse, handgemaakte baksteen, gemetseld in Noors verband. Het gebruik van blauwe hardsteen is beperkt tot de afdekking van de buitenmuren. Het massief karakter van het bouwvolume wordt onderstreept door de zware, geometrisch strak opgebouwde  steunberen.  Het massief baksteenmetselwerk is ook in het interieur opvallend zichtbaar. De bovenbouw van het schip lijkt lichter met zijn gekoppelde spitsboogramen en de open houten dakstoel.

Wat het interieur van de kerk betreft, moet de aandacht nog worden gevestigd op twee bijzondere kunstwerken. Vooreerst zijn er de muurschilderingen in het koor, met de negen engelen die als het ware een hofhouding vormen rond de drie-ene God. Ze verwijzen naar de engelenkoren of engelenreien, die vanaf de 5^de eeuw na Christus een vaste naam en plaats gekregen hebben in de theologie en christelijke beeldkunst (Aartsengelen,  Heerschappijen, Machten, Cherubijnen, Tronen (in het midden), Serafijnen, Krachten, Vorstendommen en Engelen). Merkwaardig genoeg is niet geweten wie de schepper is van deze muurschilderingen! Verder wordt het kerkschip opgefleurd door zes schilderijen van kunstschilder  Willy Verlinden, die op een zeer expressieve wijze het Zonnelied van Franciscus uitbeelden.

Werkzaamheden aan het kerkgebouw worden voortaan uitgevoerd onder het streng toezicht van de administratie van Onroerend Erfgoed Vlaanderen (vroeger Monumenten en Landschappen). Anderzijds worden de kosten van bijvoorbeeld renovatiewerken voor 50 % gedragen door het Vlaamse gewest, voor 20 % door de provincie Vlaams-Brabant, en voor 30 % door de kerkfabriek en de stad Leuven. Het pad naar deze globaal schaarse subsidies zal natuurlijk lang en moeilijk zijn.

Jaak Jaeken, namens de kerkfabriek van de Sint-Franciscus parochie (2009)